Yanditswe na: NSANZABERA Jean Paul
08/06/2026 13:48
Perezida wa Afurika y'epfo Cyrille Ramaphosa yatangaje ko guverinoma ye igiye gukaza ingamba zo guhangana n’abinjira mu gihugu mu buryo butemewe n’amategeko, nyuma y’imyigaragambyo yabereye mu bice bitandukanye by’icyo gihugu yamaganaga umubare munini w’abanyamahanga baba cyangwa bakorera muri Afurika y’Epfo.
Iyi myigaragambyo yabaye mu gihe abaturage bamwe bavuga ko ubwiyongere bw’abimukira batagira ibyangombwa bukomeje kugira ingaruka ku mahirwe y’akazi, serivisi za Leta ndetse n’umutekano mu bice bimwe by’igihugu.
Abigaragambya basabye guverinoma gufata ingamba zikomeye zo kugenzura imipaka no gukurikirana abantu baba muri Afurika y’Epfo badafite ibyangombwa byemewe n’amategeko.
Mu ijambo rye, Perezida Ramaphosa yavuze ko igihugu gifite uburenganzira bwo kurinda imipaka yacyo no kubahiriza amategeko agenga abinjira n’abasohoka.
Yashimangiye ko guverinoma igiye kongera imbaraga mu kugenzura imipaka, gukurikirana ababa mu gihugu mu buryo bunyuranyije n’amategeko ndetse no kurwanya amatsinda yifashisha inzira zitemewe mu kwinjiza abantu mu gihugu.
Yagize ati: “Tugomba kubahiriza amategeko yacu no kurinda umutekano w’abaturage.
Abinjira mu gihugu bagomba kubikora mu buryo bwemewe n’amategeko kandi bubahiriza amabwiriza yashyizweho.”
Nubwo yatangaje izi ngamba, Ramaphosa yanenze ibikorwa by’urwango n’ihohoterwa bishobora kwibasira abanyamahanga baba muri Afurika y’Epfo. Yibukije ko abantu bose bagomba kubahwa no kurindwa hakurikijwe amategeko, no kumenya aho baturuka cyangwa ubwenegihugu bwabo.
Abasesenguzi bavuga ko ikibazo cy’abimukira gikomeje kuba kimwe mu bibazo bikomeye bya politiki muri Afurika y’Epfo, cyane cyane mu gihe igihugu gikomeje guhangana n’ubushomeri buri hejuru n’ibibazo by’ubukungu. Bamwe mu baturage bavuga ko abanyamahanga bafata imirimo yari gukorwa n’abenegihugu, mu gihe abandi bavuga ko ikibazo nyamukuru kiri mu bukungu no mu mikorere y’inzego za Leta.
Imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu yo yatangaje impungenge z’uko ingamba zo kurwanya abinjira mu buryo butemewe zidakwiye kuvamo ivangura cyangwa ibikorwa byo gutoteza abanyamahanga baba mu gihugu mu buryo bwemewe n’amategeko.
Mu myaka yashize, Afurika y’Epfo yagiye ihura n’imvururu n’ibitero byibasira abanyamahanga, ibintu byagiye bikurura impaka zikomeye haba imbere mu gihugu no ku rwego mpuzamahanga. Guverinoma ivuga ko igamije gukemura ikibazo cy’abinjira mu buryo bunyuranye n’amategeko mu gihe ikomeza kubahiriza uburenganzira bwa muntu n’amategeko mpuzamahanga.
Izi ngamba nshya zitezweho kugira uruhare mu gukaza umutekano ku mipaka no kunoza imicungire y’abinjira mu gihugu, mu gihe ibiganiro ku ruhare rw’abimukira mu bukungu no mu mibereho y’abaturage bikomeje kuba ingingo ikomeye muri politiki ya Afurika y’Epfo.
