Kuri uyu wa
Gatatu, Kapiteni Ibrahim Traoré azaba amaze imyaka ine ayoboye Burkina Faso,
igihe kingana neza n’imyaka Thomas Sankara yamaze ku butegetsi. Sankara ni umwe
mu bantu b’ingenzi bagize amateka y’impinduramatwara muri Afurika, kandi Traoré
ntiyihisha mu kuvuga ko afata umurage we nk’ishingiro ry’ibitekerezo bye.
Gusa, mu
gihe Sankara yayoboye impinduramatwara ishingiye ku gukoresha make, guteza
imbere imibereho y’abaturage no gushimangira ubwigenge bw’igihugu, Traoré
ayoboye Burkina Faso mu bihe birangwa n’intambara ndetse n’uruhare rukomeye
rw’abasirikare mu miyoborere y’igihugu.
Traoré
akunze kuvuga ko Burkina Faso igomba gukomeza guharanira impinduka no
kwiyubaka. Yagiye ashimangira ko umurage wa Sankara ugomba gukomeza kuba isoko
y’ishyaka ryo kubaka igihugu, amwita “intwari y’igihugu” ndetse akamufata
nk’“indangagaciro imwereka icyerekezo.”
Ibrahim
Traoré na Thomas Sankara bafite ibintu bitandukanye bahuriyeho. Bombi bari
abasirikare bato bafite ipeti rya kapiteni igihe bafataga ubutegetsi binyuze
muri coup d’État.
Bombi kandi
bashimangira ibitekerezo bya Pan-Africanism, ubusugire bw’igihugu, kwigira mu
bukungu ndetse no kugabanya ubwisanzure ibihugu by’Afurika bifite ku bihugu
bikomeye byo hanze.
Nyamara,
nubwo ibyo bitekerezo bibahuza, ibihe buri umwe yayoboyemo igihugu
biratandukanye cyane.
Thomas
Sankara yafashe ubutegetsi muri Kanama 1983 afite imyaka 33. Yari umuyobozi
w’impinduramatwara wari ushingiye ku bitekerezo bya Marxism-Leninism, maze
atangiza icyo yise “impinduramatwara ya demokarasi n’abaturage,” yari igamije
kurwanya imperialism, guteza imbere kwigira no gushimangira ubusugire
bw’igihugu.
Nyuma yaje
kumenyekana nka “Che Guevara w’Afurika” kubera ibitekerezo bye n’uburyo
yayoboraga.
Mu gihe cye,
Sankara yakoze amavugurura menshi. Yashatse kugabanya amafaranga Leta
yakoreshaga, ateza imbere ibikorwa remezo byo mu cyaro, ashyigikira ko
abaturage benshi babona amashuri, aharanira uburenganzira bw’abagore ndetse
anashishikariza Abanyaburkina gukoresha ibicuruzwa bikorerwa mu gihugu.
Ariko
impinduramatwara ye yarangiye mu buryo butunguranye. Mu Ukwakira 1987, Sankara
yishwe muri coup d’État nshya.
Nyuma
y’imyaka hafi 40, Ibrahim Traoré, ubu ufite imyaka 38, avuga ko ashaka gukomeza
icyerekezo cyo guhindura igihugu no kugiteza imbere.
Guverinoma
ye yashyize imbere cyane gukoresha umutungo kamere w’igihugu, kongera umusaruro
w’inganda no guteza imbere ibikorwa by’ubukungu bikorerwa imbere mu gihugu.
Muri ibyo harimo guteza imbere ubuhinzi n’inganda zitunganya umusaruro wa
pamba, inyanya n’imyenda.
Leta kandi
yatangije gahunda yiswe Faso Mebo, igamije guteza imbere ibikorwa remezo
n’imijyi, aho abaturage bashishikarizwa kugira uruhare mu kubaka no gutunganya
imihanda hakoreshejwe ibikoresho biboneka imbere mu gihugu.
Umwarimu
akaba n’umushakashatsi Moussa Koné avuga ko nubwo Sankara na Traoré bahuriye ku
bitekerezo bimwe, uburyo buri umwe akoresha ubutegetsi butandukanye bitewe
n’ibihe igihugu kirimo.
Sankara
yayoboye mu bihe by’ubukungu bushingiye ku gukoresha make ndetse n’umutungo
muke, bityo imiyoborere ye ikaba yaribandaga ku gukoresha neza umutungo muke
wari uhari. Traoré we ayoboye igihugu kiri mu ntambara, kandi gifite amafaranga
ava mu bikorwa birimo ubucukuzi bwa zahabu n’imisoro.
Politiki
y’ubukungu ya Ibrahim Traoré iri mu ngingo zikomeye guverinoma ye yibandaho mu
itangazamakuru no mu butumwa igenera abaturage. Ibi byagize uruhare mu ishusho
y’ubuyobozi bwe mu baturage bamwe bo muri Burkina Faso no mu bindi bihugu bya
Afurika.
Gusa, kugeza
ubu biracyagoye gusuzuma mu buryo bwuzuye umusaruro w’izo gahunda zose.
Imishinga itandukanye yatangijwe mu nzego zitandukanye, ariko imwe muri yo
iracyakeneye igihe kugira ngo umusaruro wayo ugaragare neza.
Urugero ni
umushinga wo kubaka umuhanda wa kaburimbo wihuta uhuza Ouagadougou na
Bobo-Dioulasso, imijyi ibiri ikomeye muri Burkina Faso. Uyu mushinga uracyari
mu byiciro by’ibanze.
Mu gihe cya
Sankara, hari ibikorwa byagaragazaga umusaruro mu gihe gito, cyane cyane mu
bijyanye n’imiturire. Guverinoma ye yari yaratangije gahunda zo kubaka amazu
yari agamije gufasha abaturage kubona amacumbi meza kandi akwiye.
Mu rwego
rw’umuco, Traoré yongeye gushyira imbere Faso Dan Fani, umwenda gakondo wo muri
Burkina Faso ukorwa mu ipamba.
Gukoresha
uyu mwenda byashishikarijwe cyane cyane mu nzego za Leta no mu mashuri. Ibi
byongeye kwibutsa Abanyaburkina imwe mu ngamba z’ingenzi zari zarashyizwe
imbere mu gihe cya Sankara, aho yashishikarizaga abaturage gukoresha ibikorerwa
mu gihugu.
Itandukaniro
rikomeye hagati y’ibihe bya Sankara na Traoré rigaragara cyane mu kibazo
cy’umutekano.
Burkina Faso
iyobowe na Traoré imaze imyaka ihanganye n’ibitero by’imitwe y’abajihadiste,
cyane cyane mu majyaruguru no mu burasirazuba bw’igihugu.
Hari uduce
tumwe na tumwe tw’igihugu usanga kugerwamo bigoye, ndetse hamwe hakaba haragiye
hagaragara ibihe abaturage bagorwa no kubona serivisi n’ibicuruzwa kubera
ibibazo by’umutekano.
Guverinoma
yakoresheje abasivili bitabira ibikorwa byo gufasha ingabo mu kurinda igihugu,
mu gihe ingabo na zo zongerewe ibikoresho n’ubushobozi.
Moussa Koné
avuga ko ingabo za Burkina Faso ubu zifite ibikoresho byinshi kurusha mbere,
harimo n’ibimwe bikorerwa imbere mu gihugu, nk’imodoka nto z’intambara zirinda
abasirikare.
Ariko kuba
hari uturere two mu majyaruguru bikigorana kugeramo ni itandukaniro rikomeye
ugereranyije n’igihe cya Sankara. Mu gihe cye, guhuza uduce tw’igihugu no
guteza imbere ibikorwa remezo byari mu byihutirwa, harimo n’umushinga wa gari
ya moshi.
Ubutegetsi
bwa Sankara n’ubwa Traoré nabwo bufite aho buhuriye mu bijyanye n’uko
ubutegetsi bwibanda cyane ku rwego rwo hejuru.
Mu gihe cya
Sankara, amashyaka ya politiki yarasheshwe, kandi bamwe mu batavugaga rumwe
n’impinduramatwara bafatwaga nk’abanzi b’impinduramatwara cyangwa igihugu.
Traoré na we
ayoboye mu buryo bukomeye, ariko imvugo y’ubutegetsi bwe ku bijyanye na
demokarasi itandukanye n’iya Sankara. Sankara yashimangiraga ko umushinga we
ari “impinduramatwara ya demokarasi n’abaturage,” mu gihe Traoré yavuze ku
mugaragaro ko Burkina Faso atari demokarasi.
Ubutegetsi
bwa Sankara na bwo bwakoresheje ingamba zikomeye zo guhangana n’abarwanyaga
impinduramatwara, harimo guhindura abayobozi mu gisirikare, inkiko zidasanzwe
no gukurikirana abantu bafatwaga nk’abarwanya impinduramatwara.
Ku butegetsi
bwa Traoré, abamunenga bavuga ko ingamba zo gukandamiza abatavuga rumwe
n’ubutegetsi zarushijeho gukomera. Bavuga ko abanyamakuru, abacamanza ndetse
n’abagize sosiyete sivile bamwe bagiye bafatwa cyangwa bagoherezwa ku rugamba
mu rwego rwo gushyigikira ibikorwa byo kurwanya imitwe yitwaje intwaro.
Traoré na we
yagiye ashimangira ko igihugu gikeneye gahunda n’imyitwarire ikomeye kugira ngo
gishobore guhangana n’ibibazo gifite.
Umusesenguzi
wa politiki Yaya Touré we avuga ko uburyo bwo gukoresha ingufu mu gucunga
impinduramatwara bukwiye kwitabwaho, ashingiye ku gitekerezo cy’uko
impinduramatwara ikwiye mbere na mbere gusubiza ibyifuzo by’abaturage no
kubahiriza uburenganzira bwabo bw’ibanze.
Mu rwego rwa
dipolomasi, Sankara na Traoré bahurira ku ntego yo kongera ubusugire bwa
Burkina Faso no kugabanya ibyo igihugu gishingiraho ku bihugu bikomeye
by’amahanga.
Mu gihe
cy’Intambara y’Ubutita, Sankara yashyigikiraga kutabogama no gukomeza
ubufatanye hagati y’ibihugu bikiri mu nzira y’amajyambere.
Yamaganye
ubukoloni bushya kandi asaba ibihugu bya Afurika kongera ubushobozi bwabyo mu
bya politiki n’ubukungu.
Traoré na we
yongeye gukoresha imvugo ishingiye ku busugire bw’igihugu. Afatanyije na Mali
na Niger, yagize uruhare mu ishyirwaho ry’ubufatanye bushya bw’ibihugu byo muri
Afurika y’Iburengerazuba bizwi nka Alliance des États du Sahel (AES).
Guverinoma
ye kandi yagabanyije umubano wa gisirikare na Leta Zunze Ubumwe za Amerika
n’ibihugu bimwe by’i Burayi, cyane cyane u Bufaransa, mu gihe yashatse abandi
bafatanyabikorwa mpuzamahanga, harimo no kongera umubano na Russie.
Ibrahim
Traoré agaragaza ku mugaragaro ko afata Thomas Sankara nk’umwe mu bantu
bamwereka icyerekezo mu miyoborere ye.
Abayobozi
bombi bahuzwa cyane n’ibitekerezo byo kurengera ubusugire bw’igihugu,
Pan-Africanism, kwigira mu bukungu no kugabanya ubukoloni bushya.
Ariko ibihe
buri umwe yayoboye Burkina Faso biratandukanye cyane.
Sankara
yayoboye impinduramatwara ishingiye ku gucunga neza umutungo muke wari uhari,
guteza imbere imibereho y’abaturage no kubaka igihugu gishingiye ku
Like This Post? Related Posts