• Amakuru / AMAKURU-YO-HANZE

 

Hashize umwaka urukiko rwa gisirikare rwa Gombe muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) ruciriye urubanza uwahoze ari Perezida w’iki gihugu, Joseph Kabila, rukamukatira igihano cy’urupfu. Uyu mwanzuro wafashwe ku wa 30 Nzeri 2025, Kabila adahari, kandi kuva icyo gihe ikibazo cye cyakomeje kuba kimwe mu bikomeje guteza impaka muri politiki ya RDC.

Joseph Kabila, wayoboye RDC kuva mu 2001 kugeza mu 2019, yakurikiranywe n’ubutabera bwa gisirikare ku byaha bikomeye birimo ubugambanyi, kugira uruhare mu mutwe w’inyeshyamba, ibyaha by’intambara ndetse n’ibindi byaha bifitanye isano n’umutekano muke ukomeje kugaragara mu Burasirazuba bw’igihugu.

Ubushinjacyaha bwamushinjaga kugira uruhare cyangwa kuba inyuma y’umutwe wa AFC/M23, ariko Kabila n’abo mu muryango we wa politiki bakomeje guhakana ibyo aregwa.

Nubwo  Joseph  Kabila yakatiwe urwo gupfa nurwo rukiko rwa Gisirikare Rukuru rwa RDC ntiyarahari.

Nkuko Radio Okapi yatangaje ko urukiko rwamuhamije ibyaha byose yari akurikiranweho, birimo ubugambanyi, kugira uruhare mu mutwe w’inyeshyamba n’ibyaha by’intambara.

Urukiko kandi rwategetse ko yishyura indishyi zingana na miliyari 33 z’amadolari, harimo miliyari 29 zagenewe Leta ya RDC ndetse na miliyari ebyiri kuri buri ntara ya Kivu y’Amajyaruguru na Kivu y’Amajyepfo.

Ku musni w’ejo hashize Tariki 30 Nzeri 2026 hari hashize umwaka umwe  uyu mwanzuro ufashwe, kuva  icyo gihe Joseph Kabila aracyari hanze ya RDC kandi igihano cy’urupfu yakatiwe ntikirashyirwa mu bikorwa.

 Nkuko  raporo zitandukanye zikorwa muri  icyo gihugu zivuga ko Kabila ataragera imbere y’ubutabera bwa Congo ku giti cye nyuma y’uru rubanza.

Ibyabaye nyuma y’umwanzuro w’urukiko ntibyagarukiye kuri Joseph Kabila ku giti cye kuko  imwe mu bikorwa n’umutungo bifitanye isano na we byagiye bifatirwa cyangwa bigashyirwa mu maboko ya Leta, mu gihe ishyaka rye, PPRD, ryahagaritswe kandi bamwe mu bayobozi baryo bakaba barafashwe.

Urubanza rwa Kabila rwakomeje gutandukanya ibitekerezo muri RDC. Abamushyigikiye bavuga ko ibyo yakurikiranyweho bifite isura ya politiki kandi ko urubanza rwakoreshejwe mu guhangana na we nk’umunyapolitiki utavuga rumwe n’ubutegetsi.

Ku rundi ruhande, ubutegetsi bwa RDC bukomeza kuvuga ko ibyaha aregwa bikwiye gukurikiranwa n’ubutabera, cyane cyane mu gihe igihugu gikomeje guhangana n’umutekano muke mu Burasirazuba.

Imiryango mpuzamahanga iharanira uburenganzira bwa muntu nayo yagaragaje impungenge ku buryo urubanza rwakozwemo. Human Rights Watch yavuze ko Kabila yaburanishijwe adahari kandi nta munyamategeko wamwunganira mu rubanza, ikavuga ko ibyo bitandukanye n’amahame y’urubanza ruboneye.

Ikibazo cya Joseph Kabila cyagize ingaruka no ku ishyaka rye, PPRD, ryari rifite uruhare rukomeye muri politiki ya RDC mu gihe yari ku butegetsi.

Nyuma y’urubanza, ibikorwa bya politiki by’ishyaka n’abari hafi ya Kabila byaragabanutse cyane. Abayobozi bamwe b’ishyaka barafashwe, mu gihe ibikorwa byaryo byagiye bigira imbogamizi. Ibi byatumye ikibazo cya Kabila kirenga ku rubanza rwe bwite, gihinduka n’ikibazo gifitanye isano n’ejo hazaza h’itsinda rye rya politiki.

Nubwo yakatiwe n’urukiko rwa gisirikare, Joseph Kabila aracyavugwa mu biganiro bya politiki muri RDC. Mu gihe hakomeje kumvikana ibyifuzo byo kugirana ibiganiro by’igihugu bigamije gushakira umuti ibibazo by’umutekano n’imiyoborere, uruhare Kabila ashobora kugira muri ibyo biganiro rukomeje kuba ikibazo kivugwaho.

Bamwe mu banyapolitiki n’abandi bafatanyabikorwa bavuga ko ibiganiro byagutse bishobora gufasha mu gukemura ibibazo by’igihugu, mu gihe ikibazo cy’uko Kabila yaba agira uruhare muri ibyo biganiro kigikomeje kuba impaka.

Ku ruhande rw’ubutabera, igihano cy’urupfu cyakomeje kuba u nyandiko z’umwanzuro w’urukiko, ariko nticyashyizwe mu bikorwa kuko Kabila akomeje kuba hanze y’igihugu. Ku ruhande rwa politiki, ikibazo cye cyakomeje kugira ingaruka ku ishyaka rye no ku biganiro byerekeranye n’ahazaza ha politiki ya RDC.

Bityo, umwaka umwe nyuma y’urubanza, ikibazo cya Joseph Kabila kiracyari mu bibazo bikomeye kandi bikomeye impaka muri RDC, aho uruhande rumushinja gukomeza kugira uruhare mu bibazo by’umutekano ruhanganye n’uruhande rwe rukomeza kwamagana ibyo birego no kunenga imiterere y’urubanza.

 

Like This Post? Related Posts
Andika igitekerezo
Recent Comments