Hashize
umwaka urukiko rwa gisirikare rwa Gombe muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya
Congo (RDC) ruciriye urubanza uwahoze ari Perezida w’iki gihugu, Joseph Kabila,
rukamukatira igihano cy’urupfu. Uyu mwanzuro wafashwe ku wa 30 Nzeri 2025,
Kabila adahari, kandi kuva icyo gihe ikibazo cye cyakomeje kuba kimwe mu
bikomeje guteza impaka muri politiki ya RDC.
Joseph
Kabila, wayoboye RDC kuva mu 2001 kugeza mu 2019, yakurikiranywe n’ubutabera bwa
gisirikare ku byaha bikomeye birimo ubugambanyi, kugira uruhare mu mutwe
w’inyeshyamba, ibyaha by’intambara ndetse n’ibindi byaha bifitanye isano
n’umutekano muke ukomeje kugaragara mu Burasirazuba bw’igihugu.
Ubushinjacyaha
bwamushinjaga kugira uruhare cyangwa kuba inyuma y’umutwe wa AFC/M23, ariko
Kabila n’abo mu muryango we wa politiki bakomeje guhakana ibyo aregwa.
Nubwo Joseph
Kabila yakatiwe urwo gupfa nurwo rukiko rwa Gisirikare Rukuru rwa RDC ntiyarahari.
Nkuko Radio
Okapi yatangaje ko urukiko rwamuhamije ibyaha byose yari akurikiranweho, birimo
ubugambanyi, kugira uruhare mu mutwe w’inyeshyamba n’ibyaha by’intambara.
Urukiko
kandi rwategetse ko yishyura indishyi zingana na miliyari 33 z’amadolari,
harimo miliyari 29 zagenewe Leta ya RDC ndetse na miliyari ebyiri kuri buri
ntara ya Kivu y’Amajyaruguru na Kivu y’Amajyepfo.
Ku musni w’ejo
hashize Tariki 30 Nzeri 2026 hari hashize umwaka umwe uyu mwanzuro ufashwe, kuva icyo gihe Joseph Kabila aracyari hanze ya RDC
kandi igihano cy’urupfu yakatiwe ntikirashyirwa mu bikorwa.
Nkuko raporo zitandukanye zikorwa muri icyo gihugu zivuga ko Kabila ataragera imbere
y’ubutabera bwa Congo ku giti cye nyuma y’uru rubanza.
Ibyabaye
nyuma y’umwanzuro w’urukiko ntibyagarukiye kuri Joseph Kabila ku giti cye
kuko imwe mu bikorwa n’umutungo
bifitanye isano na we byagiye bifatirwa cyangwa bigashyirwa mu maboko ya Leta,
mu gihe ishyaka rye, PPRD, ryahagaritswe kandi bamwe mu bayobozi baryo bakaba
barafashwe.
Urubanza rwa
Kabila rwakomeje gutandukanya ibitekerezo muri RDC. Abamushyigikiye bavuga ko
ibyo yakurikiranyweho bifite isura ya politiki kandi ko urubanza rwakoreshejwe
mu guhangana na we nk’umunyapolitiki utavuga rumwe n’ubutegetsi.
Ku rundi
ruhande, ubutegetsi bwa RDC bukomeza kuvuga ko ibyaha aregwa bikwiye
gukurikiranwa n’ubutabera, cyane cyane mu gihe igihugu gikomeje guhangana
n’umutekano muke mu Burasirazuba.
Imiryango
mpuzamahanga iharanira uburenganzira bwa muntu nayo yagaragaje impungenge ku
buryo urubanza rwakozwemo. Human Rights Watch yavuze ko Kabila yaburanishijwe
adahari kandi nta munyamategeko wamwunganira mu rubanza, ikavuga ko ibyo
bitandukanye n’amahame y’urubanza ruboneye.
Ikibazo cya
Joseph Kabila cyagize ingaruka no ku ishyaka rye, PPRD, ryari rifite uruhare
rukomeye muri politiki ya RDC mu gihe yari ku butegetsi.
Nyuma
y’urubanza, ibikorwa bya politiki by’ishyaka n’abari hafi ya Kabila
byaragabanutse cyane. Abayobozi bamwe b’ishyaka barafashwe, mu gihe ibikorwa
byaryo byagiye bigira imbogamizi. Ibi byatumye ikibazo cya Kabila kirenga ku
rubanza rwe bwite, gihinduka n’ikibazo gifitanye isano n’ejo hazaza h’itsinda
rye rya politiki.
Nubwo
yakatiwe n’urukiko rwa gisirikare, Joseph Kabila aracyavugwa mu biganiro bya
politiki muri RDC. Mu gihe hakomeje kumvikana ibyifuzo byo kugirana ibiganiro
by’igihugu bigamije gushakira umuti ibibazo by’umutekano n’imiyoborere, uruhare
Kabila ashobora kugira muri ibyo biganiro rukomeje kuba ikibazo kivugwaho.
Bamwe mu banyapolitiki
n’abandi bafatanyabikorwa bavuga ko ibiganiro byagutse bishobora gufasha mu
gukemura ibibazo by’igihugu, mu gihe ikibazo cy’uko Kabila yaba agira uruhare
muri ibyo biganiro kigikomeje kuba impaka.
Ku ruhande
rw’ubutabera, igihano cy’urupfu cyakomeje kuba u nyandiko z’umwanzuro
w’urukiko, ariko nticyashyizwe mu bikorwa kuko Kabila akomeje kuba hanze
y’igihugu. Ku ruhande rwa politiki, ikibazo cye cyakomeje kugira ingaruka ku
ishyaka rye no ku biganiro byerekeranye n’ahazaza ha politiki ya RDC.
Bityo,
umwaka umwe nyuma y’urubanza, ikibazo cya Joseph Kabila kiracyari mu bibazo
bikomeye kandi bikomeye impaka muri RDC, aho uruhande rumushinja gukomeza
kugira uruhare mu bibazo by’umutekano ruhanganye n’uruhande rwe rukomeza
kwamagana ibyo birego no kunenga imiterere y’urubanza.
Like This Post? Related Posts