Kuri uyu mugoroba,
Perezida wa Repubulika y’u Rwanda, Paul Kagame, yakiriye mu Biro bye byo mu
Urugwiro Village abayobozi bakuru b’ikigo mpuzamahanga cy’ubwubatsi cya Studio Libeskind, bagirana
ibiganiro byibanze ku mushinga w’Urwibutso Rushya rw’Igihugu rwa Jenoside
yakorewe Abatutsi ruzubakwa ahasanzwe hari Kigali Genocide Memorial.
Abakiriwe na
Perezida Kagame barimo Daniel Libeskind, washinze akaba n’umwubatsi mukuru wa
Studio Libeskind; Nina Libeskind, umwe mu bashinze iki kigo; Stefan Blach;
ndetse na Holm Keller.
Mu biganiro
byabaye hagati y’impande zombi, hibanzwe ku igenamigambi ry’Urwibutso Rushya
rw’Igihugu rwa Jenoside yakorewe Abatutsi, ruzubakwa ku kibanza gisanzweho Urwibutso
rwa Kigali rushyinguyemo Abatutsi abarenga ibihumbi 250 bazize Jenoside
yakorewe Abatutsi mu 1994.
Uyu mushinga
uteganyijwe kuzahindura uru rwibutso rukaba ikigo kigezweho ku rwego
mpuzamahanga, kigamije kwibuka abazize Jenoside, kwigisha amateka nyakuri
ndetse no gutanga umwanya wo gutekereza no kuzirikana ku ngaruka z’urwango
n’amacakubiri.
Nk’uko
byaganiriweho muri ibi biganiro, uru rwibutso rushya ruzifashisha ikoranabuhanga
rigezweho kugira ngo abarusura babashe gusobanukirwa amateka ya Jenoside
yakorewe Abatutsi mu buryo bwimbitse kandi bubakora ku mutima.
Biteganyijwe
ko hazakoreshwa uburyo bugezweho bwo kwerekana amateka, amashusho
y’ikoranabuhanga, inyandiko n’ubuhamya bw’abarokotse Jenoside, kugira ngo
abashyitsi bazabashe kugira ubunararibonye bwihariye bubafasha kumva uburemere
bw’amateka igihugu cyanyuzemo.
Abategura
uyu mushinga bavuga ko intego ari ugushyiraho urwibutso rutari gusa ahantu ho
kwibuka, ahubwo rukaba n’ishuri rikomeye ryigisha amateka, amahoro n’ubumuntu
ku bantu baturuka hirya no hino ku isi.
Daniel
Libeskind azwi ku rwego mpuzamahanga nk’umwe mu bubatsi bakoze imishinga
ikomeye ifitanye isano n’amateka y’ibikomere byibasiye inyokomuntu. Yagize
uruhare mu mishinga myinshi y’inzibutso n’inzu ndangamurage zibuka amateka
akomeye, harimo n’imishinga yo kwibuka Jenoside n’ibindi byago byibasiye
inyokomuntu.
Abasesenguzi
mu by’ubwubatsi n’amateka bavuga ko ubunararibonye bwa Studio Libeskind
bushobora kugira uruhare rukomeye mu kubaka urwibutso ruzafasha gukomeza
kubungabunga amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi no kuyageza ku bisekuru
bizaza.
U Rwanda
rwakomeje gushyira imbaraga mu kubungabunga amateka ya Jenoside yakorewe
Abatutsi no kurwanya abayapfobya cyangwa bayahakana. Kubaka Urwibutso Rushya
rw’Igihugu biri mu ngamba zigamije gukomeza guha icyubahiro abazize Jenoside no
kwigisha isi yose amasomo akomeye yavuye muri ayo mateka.
Perezida
Kagame yagaragaje inshuro nyinshi ko kubungabunga amateka no kuyigisha
urubyiruko ari imwe mu nzira zifasha kwirinda ko ibyabaye byazongera kubaho
ukundi.
Biteganyijwe
ko uru rwibutso rushya ruzaba kimwe mu bigo bikomeye ku rwego mpuzamahanga mu
kwigisha amateka ya Jenoside, uburenganzira bwa muntu ndetse n’akamaro ko
kubaka amahoro arambye.
Mu gihe uyu
mushinga uzashyirwa mu bikorwa, abawuteguye bavuga ko uzatanga ubunararibonye
bwihariye buzafasha abawusura gutekereza ku mateka, gusobanukirwa uburemere bwa
Jenoside yakorewe Abatutsi no gufata isomo ryo kurwanya urwango n’amacakubiri
aho ari hose ku isi.
Ibiganiro
byabereye muri Urugwiro Village byagaragaje ubushake bwo gukomeza kubaka
urwibutso rujyanye n’igihe, ruzafasha u Rwanda n’amahanga gukomeza kuzirikana
amateka no kurinda ukuri kwa Jenoside yakorewe Abatutsi kugira ngo
kutazibagirana.