Perezida wa
Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), Félix Antoine Tshisekedi,
yasabye Perezida w’u Burusiya, Vladimir Putin, kugira uruhare mu bikorwa bya
dipolomasi bigamije kugarura amahoro mu burasirazuba bwa Congo, aho imirwano
hagati y’ingabo za Leta n’inyeshyamba za M23 ikomeje.
Ibi
Tshisekedi yabivugiye mu biganiro yagiranye na Putin i Moscou, ku wa 30
Ukwakira 2026, nyuma y’inama ya gatatu y’u Burusiya n’ibihugu bya Afurika.
Perezida wa
Congo yasabye u Burusiya kugira uruhare rugaragara mu gushaka umuti
w’amakimbirane amaze igihe hagati ya Kinshasa na Kigali, agaragaza ko iki
gihugu gifite umwanya ukomeye mu Kanama k’Umutekano ka Loni ushobora kugifasha
mu bikorwa byo gushaka amahoro.
Yagize ati:
“Turashaka rwose ko u Burusiya, nk’igihugu kiri mu bihugu bitanu bihoraho mu
Kanama k’Umutekano ka Loni, bwadufasha mu gushaka amahoro.”
Icyifuzo cya
Tshisekedi kije mu gihe amasezerano y’amahoro hagati ya RDC n’u Rwanda,
yashyizweho umukono mu Kuboza 2025 abifashijwemo na Leta Zunze Ubumwe za
Amerika, atarabashije guhagarika imirwano mu burasirazuba bwa Congo.
Guverinoma
ya Congo ishinja u Rwanda gufasha umutwe wa M23, umaze igihe uhanganye n’ingabo
za Leta mu burasirazuba bw’igihugu. Kinshasa isaba ko ingabo z’u Rwanda zavana
ku butaka bwa Congo, mu gihe Kigali ihakana ibyo birego.
Raporo
z’impuguke z’Umuryango w’Abibumbye zavuze ku bufasha bwa gisirikare u Rwanda
rushinjwa guha M23. Icyakora, u Rwanda rwakomeje guhakana uruhare rushinjwa
muri iyo ntambara.
Amakimbirane
hagati y’ibihugu byombi akomeje kugira ingaruka ku mutekano w’akarere k’Ibiyaga
Bigari, aho abaturage bo mu burasirazuba bwa Congo bakomeje guhura n’ibibazo
by’umutekano muke no kuva mu byabo.
Mu biganiro
yagiranye na Putin, Tshisekedi yanamusabye gushyigikira kongerwa kwa manda
y’ingabo z’Umuryango w’Abibumbye ziri muri Congo mu butumwa buzwi nka MONUSCO.
Iyi manda
yari iteganyijwe kurangira mu Kuboza 2026, bityo Kinshasa ikaba ishaka ko
inzego zibifitiye ububasha zemerera ubu butumwa gukomeza imirimo yabwo.
U Burusiya
ni kimwe mu bihugu bitanu bihoraho mu Kanama k’Umutekano ka Loni, bifite
ububasha bukomeye mu gufata ibyemezo bijyanye n’umutekano mpuzamahanga, harimo
n’ibirebana n’ahazaza h’ubutumwa bw’amahoro muri Congo.
Icyifuzo cya
Tshisekedi kigaragaza ko Kinshasa ishaka kwagura ubufatanye bwa dipolomasi
kugira ngo ibone inkunga mu gushaka umuti w’amakimbirane akomeje mu
burasirazuba bw’igihugu.
Ibiganiro
hagati ya Tshisekedi na Putin byabaye mu gihe u Burusiya bukomeje kongera
ubufatanye n’ibihugu bitandukanye bya Afurika mu nzego za politiki, ubukungu,
umutekano na dipolomasi.
Inama ya
gatatu y’u Burusiya na Afurika yabereye i Moscou yari igamije kuganira ku
bufatanye hagati y’impande zombi no kureba uburyo bwagurwa mu nzego
zitandukanye.
Ku ruhande
rwa Congo, ubufasha bw’u Burusiya bushobora kuba ubundi buryo bwo kongera
ingufu mu biganiro bigamije guhagarika imirwano no gushaka amahoro arambye mu
burasirazuba bw’igihugu.
Icyakora,
gukemura amakimbirane hagati ya RDC n’u Rwanda biracyasaba ko impande bireba
zubahiriza ibyo ziyemeje mu biganiro by’amahoro, mu gihe abaturage bakomeje
kwifuza ko umutekano ugaruka mu duce twibasiwe n’intambara.