• Amakuru / AMAKURU-YO-HANZE

 Urubanza rw’umunyapolitiki utavuga rumwe n’ubutegetsi bwa Mozambique, Venancio Mondlane, rwatangiye kuri uyu wa Kabiri i Maputo, mu gihe muri iki gihugu hakomeje kugaragara umwuka mubi wa politiki.

Venancio Mondlane wagize amajwi menshi ya kabiri mu matora y’Umukuru w’Igihugu yabaye mu 2024, yatsinzwe na Daniel Chapo, akurikiranyweho ibyaha bitandukanye birimo n’ibifitanye isano n’iterabwoba. Aya matora yari yaravuzweho uburiganya n’ibitagenda neza bitandukanye, nk’uko byagaragajwe n’indorerezi mpuzamahanga.

Mondlane uyobora ishyaka ANAMOLA, akurikiranyweho ibyaha bitanu birimo gushishikariza abantu ibikorwa by’iterabwoba, gukurura abandi mu bikorwa by’iterabwoba, gushishikariza abaturage kwigomeka ku mategeko, gusingiza ibyaha no gushishikariza abantu kubikora.

Nyuma y’iburanisha rya mbere, ubushinjacyaha bwamushinje ibyo byaha bitanu.

Umushinjacyaha mukuru wungirije, Ana Sheila Marrengula, yavuze ko Mondlane yaba yarateguye uburyo bwo kwimura umuryango we awushyira ahantu hatekanye, ndetse akanategura uko ava mu gihugu kugira ngo akomeze kuyobora ibikorwa byo kwamagana ubutegetsi ari hanze yacyo.

Yavuze ko ibyo bikorwa bigaragaza ko ibyaha ashinjwa byari byarateguwe mbere.

Gusa, Venancio Mondlane ahakana ibirego byose aregwa. Naraburana agatsindwa ku cyaha cy’iterabwoba, ashobora guhanishwa igifungo kigera ku myaka 24.

Iburanisha ritaha riteganyijwe ku wa Gatatu, ariko igihe urubanza ruzamara ntikiramenyekana. Biteganyijwe ko hazumvwa abatangabuhamya 36, barimo 20 bazatangwa n’ubwunganizi bwa Mondlane. Hazumvwa kandi impuguke ebyiri zihagarariye ibigo bitanga serivisi z’itumanaho rya telefoni.

Itangira ry’uru rubanza ryaherekejwe n’ingamba zikomeye z’umutekano mu murwa mukuru Maputo.

Imihanda igana ku Rukiko rw’Ikirenga yarafunzwe cyangwa hashyirwaho amabwiriza agenga urujya n’uruza rw’ibinyabiziga, mu gihe abapolisi bari bashyizwe hafi y’inyubako y’urukiko.

Nanone, ubuyobozi bw’igihugu bushinzwe amagereza bwashyize amagereza yose ku rwego rwo kuba maso, kubera impungenge z’uko hashobora kuba imvururu mu gihe cy’urubanza.

Abakozi b’amagereza bari basanzwe bakora imirimo y’ubuyobozi bimuriwe mu mirimo isanzwe ijyanye no gucunga umutekano n’imikorere y’amagereza.

Izi ngamba zafashwe mu gihe Mozambique imaze amezi menshi ihanganye n’imyigaragambyo yakurikiye amatora y’Umukuru w’Igihugu yo mu 2024.

Imyigaragambyo yari yarateguwe ku busabe bwa Mondlane yagizweho ingaruka zikomeye n’ihonyorwa ry’uburenganzira bwa muntu ryakozwe n’inzego z’umutekano. Imiryango itegamiye kuri Leta ikorera muri iki gihugu ivuga ko nibura abantu 400 bahitanywe n’izo mvururu.

Nyuma yo kuva mu rukiko, Mondlane yavuze ko muri rusange anyuzwe n’uko iburanisha rya mbere ryagenze, nubwo atemera ibirego ashinjwa.

Yavuze ko yiteguye kwemera icyemezo cy’urukiko, ariko ko ashishikajwe cyane no gutanga ibisobanuro by’ubwunganizi bwe ku byaha aregwa.

Mu butumwa yashyize kuri Facebook ku mugoroba wo ku wa Mbere, Venancio Mondlane yavuze ko uru rubanza rugamije gucecekesha abantu banenga ubutegetsi no kumugira urugero kugira ngo abandi batinyuke kugaragaza ibitekerezo binyuranye n’iby’ubutegetsi.

Mu kiganiro yagiranye n’abamushyigikiye akoresheje uburyo bwa Live kuri Facebook, yagize ati: “Ubutumwa barimo gutanga ni ubu: mugomba guceceka. Mugomba kuguma mu bunyage, muri gereza, mu mwijima.”

Uyu munyapolitiki w’imyaka 52 y'amavuko afite abayoboke benshi cyane mu rubyiruko. Avuga ko ibirego aregwa ari ubutumwa bugenewe urubyiruko n’abandi bose bashobora gutinyuka kurwanya ubutegetsi buriho.

Nubwo bimeze bityo, Mondlane avuga ko no kuba yafungwa bitazahagarika urugamba rwe rwa politiki.

Yagize ati: “Ingoma zose, ubutegetsi bw’igitugu bwose, n’ubutegetsi bwose, uko bwaba bufite imbaraga n’intwaro nyinshi kose, amaherezo bwatsinzwe imbere y’ukuri.”

Muri Werurwe 2025, ibiganiro byahuje Venancio Mondlane na Perezida Daniel Chapo byari byatanze icyizere cy’uko umwuka mubi wa politiki muri Mozambique ushobora kugabanuka.

Ibyo biganiro byari byagaragaje amahirwe yo kongera kubaka umubano no gusubukura ibiganiro hagati y’ubutegetsi n’abatavuga rumwe na bwo.

Icyakora, Mondlane avuga ko we n’abantu ba hafi ye bagikomeje gukorerwa ibikorwa byo kubahiga no kubatoteza.

Itangira ry’uru rubanza rije mu gihe umwuka mubi watangiye nyuma y’amatora y’Umukuru w’Igihugu yo mu 2024 ukomeje kuba mwinshi muri Mozambique.

Uko uru rubanza ruzarangira bishobora kugira ingaruka zikomeye ku mubano hagati ya Leta n’abatavuga rumwe na yo, ndetse no ku mahirwe yo kugarura ituze rya politiki muri iki gihugu.

 

Like This Post? Related Posts
Andika igitekerezo
Recent Comments