Nk'uko bigaragara muri raporo y’Ikigo Mpuzamahanga cy’Ubushakashatsi ku Mahoro cya Stockholm, Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), yasubiwemo ku wa 9 Werurwe ushize, nubwo iyinjizwa ry’intwaro muri Afurika ryagabanutseho 41%, Afurika yo munsi y’Ubutayu bwa Sahara iracyarangwa n’ihiganwa rikomeye mu kugura intwaro.
Dore ibihugu
10 bya mbere byo muri Afurika yo munsi y’Ubutayu bwa Sahara byinjiza intwaro
nyinshi, muri 42 biri ku rutonde rwa SIPRI.
Nigeria,
Sénégal na Mali biri mu bihugu bitumiza intwaro nyinshi hanze, ibintu bituma
aka karere gafata 13% by’isoko ry’intwaro, nk’uko SIPRI ibivuga.
Uru rutonde
rwakozwe hashingiwe ku bisobanuro byatanzwe na Dr Mathew George, uyobora
gahunda ikurikirana ihererekanywa ry’intwaro muri SIPRI.
Imibare
yakoreshejwe ishingiye ku bipimo bya TIV (Trend Indicator Values, mu mamiliyoni
y’amadolari) biri muri raporo ya SIPRI yiswe “Tendances des transferts
internationaux d’armes” hagati ya 2021 na 2025.
1. Nigeria
Nigeria ni
yo iza imbere mu karere ka Afurika yo munsi y’Ubutayu bwa Sahara, aho ifite 16%
by’intwaro zinjijwe muri ako karere, bifite agaciro ka miliyoni 532,4 z’ibipimo
bya TIV.
Intwaro
yinjiza cyane zirimo indege z’intambara, kajugujugu, imodoka z’intambara
zikingiye, misile zirwanya ibifaru, amato ya gisirikare ndetse na drones.
Nigeria
igura intwaro muri Turukiya, Koreya y’Epfo, Ubushinwa, Ubuholandi, Ubufaransa,
Ubutaliyani, Brezile, Amerika, Uburusiya, Afurika y’Epfo, Pakistan, Canada,
Arabie Saoudite, Autriche na Maleziya.
Iki gihugu
gifite kimwe cya gatandatu cy’intwaro zose zinjizwa muri Afurika yo munsi
y’Ubutayu bwa Sahara.
2. Senegal
Sénégal
yongereye cyane ubushobozi bwa gisirikare, ishora miliyoni 298,46 z’ibipimo bya
TIV, bingana na 8,8% by’intwaro zinjizwa muri Afurika yo munsi y’Ubutayu bwa
Sahara.
Yabaye
igihugu cya kabiri kigura intwaro nyinshi, cyane cyane amato y’intambara
n’amato arinda amazi kubera ibikorwa byo gucukura gaz na peteroli biri kure
y’inkombe, hamwe n’indege zo kugenzura ikirere.
Yanaguze
misile zirasa amato, imodoka z’intambara zikingiye n’izindi ntwaro
zitandukanye.
Abayigurisha
intwaro cyane ni Ubufaransa, Bulgarie, Ubushinwa, Afurika y’Epfo, Indonésie,
Danemark, Ubutaliyani, Ubudage, Amerika, Turukiya, Espagne na Canada.
3. Mali
Igisirikare
cya Mali (FAMA) cyiyongereye cyane kuva mu 2020 kubera intambara irwanya imitwe
yitwaje intwaro.
Mali yabaye
igihugu cya gatatu cyinjiza intwaro nyinshi muri Afurika yo munsi y’Ubutayu bwa
Sahara, ishora miliyoni 272,17 z’ibipimo bya TIV, bingana na 8% by’intwaro
zinjizwa muri Afurika.
Mali
yahinduye abafatanyabikorwa mu bya gisirikare, yegera Uburusiya nyuma yo
kutumvikana n’Ubufaransa.
Yaguze
imodoka z’intambara zikingiye, imodoka zitwara abasirikare, indege, drones,
intwaro ziremereye na misile.
4. Ethiopia
Kubera
intambara yo muri Tigré, Ethiopia yakoresheje cyane drones n’ibikoresho bya
gisirikare biremereye.
Yaguze
indege z’intambara, drones, intwaro ziremereye, imodoka z’intambara zikingiye
n’indege z’imyitozo.
Izi ntwaro
zifite agaciro ka miliyoni 172,85 z’ibipimo bya TIV.
5. Angola
Angola
yakomeje kugura intwaro mu buryo buhoraho mu myaka itanu ishize.
Yibanze
cyane ku kurinda amazi yayo no kugenzura ikirere.
Yaguze amato
arinda amazi, moteri z’indege n’amato manini yo gutwara abasirikare
n’ibikoresho, bifite agaciro ka miliyoni 160,3 z’ibipimo bya TIV.
6. Kenya
Kubera
ibibazo by’umutekano muke n’ibikorwa by’umutwe wa Al-Shabaab, cyane cyane mu
majyaruguru y’iburasirazuba, ku nkengero z’inyanja no muri Nairobi, Kenya
yakomeje kongera ubushobozi bwa gisirikare.
Yinjije
intwaro zingana na 4,10%, zifite agaciro ka miliyoni 140,62 z’ibipimo bya TIV.
Yaguze
imodoka zitwara abasirikare zikingiye, indege, misile zirasa indege, drones zo
mu bwoko bwa Bayraktar TB-2 na kajugujugu zitandukanye.
7. Mauritania
Nubwo
Mauritania iri mu bihugu bifite umutekano mwiza muri Sahel, ihanganye
n’iterabwoba riva ku mipaka yayo ihana imbibi na Algeria na Mali.
Yinjije
intwaro zifite agaciro ka miliyoni 134,36 z’ibipimo bya TIV.
Yaguze
misile zirwanya ibifaru, imodoka zitwara abasirikare, uburyo bwo kurinda
ikirere na drones z’ubushakashatsi.
8. Burkina Faso
Burkina Faso
imaze imyaka ihanganye n’ibitero by’imitwe y’aba jihadistes, byateje impfu
nyinshi n’ikorwa ry’impunzi.
Yaguze
amabombe, misile, imodoka z’intambara zikingiye, kajugujugu z’intambara, drones
zo mu bwoko bwa Bayraktar TB-2 n’ibikoresho birasa rokete nyinshi icyarimwe.
Izi ntwaro
zifite agaciro ka miliyoni 127,64 z’ibipimo bya TIV.
9. Côte d'Ivoire
Nubwo umutekano
uhagaze neza mu majyepfo y’igihugu, Côte d’Ivoire ikomeje kurinda imipaka yayo
yo mu majyaruguru ihana imbibi na Burkina Faso na Mali kubera iterabwoba
ry’imitwe y’aba jihadistes.
Yinjije
intwaro zifite agaciro ka miliyoni 120,33 z’ibipimo bya TIV.
Yaguze
kajugujugu zo mu bwoko bwa AS-350/H-125, kajugujugu z’intambara za Mi-24V,
imodoka zikingiye n’amato arinda amazi.
10. Rwanda
U Rwanda
rwongereye ubushobozi bwo kurinda ikirere cyarwo, aho intwaro rwinjiza zingana
na 3,50% by’intwaro zinjizwa muri Afurika yo munsi y’Ubutayu bwa Sahara.
Rwaguze
kajugujugu z’intambara, kajugujugu nto, imodoka zitwara abasirikare zikingiye,
misile zirasa indege ziri hafi ndetse n’uburyo bwo gutwara misile zirasa indege
ziri hasi.
Izi ntwaro
zifite agaciro ka miliyoni 118,73 z’ibipimo bya TIV.
U Rwanda
rugura intwaro muri Turukiya, Ubushinwa, Uburusiya, Qatar na Leta Zunze Ubumwe
za Amerika
Like This Post? Related Posts